The story
Σταθείτε για μια στιγμή εδώ, στην πολύβοη πλατεία Μοναστηρακίου, και αφήστε το βλέμμα σας να πέσει πάνω στους επιβλητικούς τοίχους που υψώνονται μπροστά σας. Βρίσκεστε στην είσοδο της Βιβλιοθήκης του Αδριανού, ενός χώρου που κάποτε αποτελούσε το πνευματικό κέντρο ολόκληρης της ρωμαϊκής Αθήνας. Ο αυτοκράτορας Αδριανός, ένας αθεράπευτος λάτρης των ελληνικών γραμμάτων και τεχνών, δεν ήθελε απλώς να χτίσει μια αποθήκη για βιβλία.
Ήθελε να δημιουργήσει έναν επίγειο παράδεισο για τη γνώση, τον στοχασμό και την αναψυχή, μια πραγματική πόλη μέσα στην πόλη. Καθώς πλησιάζετε τη δυτική πρόσοψη, προσέξτε τους επτά κορινθιακούς κίονες που στέκονται ακόμα περήφανοι. Είναι φτιαγμένοι από μάρμαρο Καρύστου, με εκείνο το χαρακτηριστικό γαλαζωπό χρώμα που παίζει με το φως του αττικού ήλιου.
Φανταστείτε την πύλη στο απόγειό της, το 132 μετά Χριστόν. Πίσω από αυτούς τους τοίχους δεν υπήρχε ο θόρυβος της πόλης, αλλά μια απέραντη εσωτερική αυλή, περιστοιχισμένη από εκατό κίονες από μάρμαρο Φρυγίας. Στο κέντρο υπήρχε μια επιμήκης δεξαμενή νερού που περιβαλλόταν από καταπράσινους κήπους και σκιερές στοές.
Το τρεχούμενο νερό δρόσιζε την ατμόσφαιρα τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού, ενώ το κελάηδισμα των πουλιών ήταν η μόνη μουσική που συνόδευε τους μελετητές στις φιλοσοφικές τους περιπάτους. Τα βιβλία τότε δεν ήταν όπως τα ξέρουμε σήμερα. Ήταν χιλιάδες πάπυροι, τυλιγμένοι προσεκτικά και τοποθετημένοι σε ειδικές κόγχες στους τοίχους της ανατολικής πλευράς.
Εκεί, στις πολυτελείς αίθουσες ανάγνωσης, οι φιλόσοφοι και οι ρήτορες της εποχής ξεδίπλωναν τις σκέψεις των αρχαίων σοφών. Ήταν ένας χώρος απόλυτης γαλήνης. Όμως, η ιστορία της Βιβλιοθήκης είναι γεμάτη ανατροπές.
Το 267 μετά Χριστόν, η σφοδρή επιδρομή των Ερούλων προκάλεσε τεράστιες καταστροφές. Αντί όμως να εγκαταλειφθεί, ο χώρος μεταμορφώθηκε με έναν τρόπο σχεδόν επιβιωτικό. Τα τείχη της βιβλιοθήκης ενσωματώθηκαν στην οχύρωση της πόλης, το λεγόμενο Υστερορρωμαϊκό Τείχος, για να προστατεύσουν τους Αθηναίους από τις μελλοντικές απειλές.
Αν κοιτάξετε προσεκτικά στο κέντρο του αρχαιολογικού χώρου, θα διακρίνετε τα θεμέλια διαδοχικών κτισμάτων. Εκεί υψώθηκε αρχικά ένας εντυπωσιακός τετράκογχος ναός και αργότερα η εκκλησία της Μεγάλης Παναγιάς. Αυτό είναι το θαύμα αυτού του τόπου: κάθε πέτρα έχει πολλές ζωές, στοιβαγμένες η μία πάνω στην άλλη.
Από ρωμαϊκό πανεπιστήμιο σε οχυρό, και από εκεί σε χριστιανικό ναό, φυλακή, ακόμα και στρατώνα κατά τη διάρκεια των μετέπειτα αιώνων. Σήμερα, καθώς περπατάτε δίπλα από αυτά τα αρχαία μάρμαρα, ανάμεσα στην πολύχρωμη αγορά και τον ρυθμό της σύγχρονης πόλης, ακούστε τον ψίθυρο της ιστορίας. Κάτω από τα πόδια σας βρίσκεται η απόδειξη πως η δίψα για την ομορφιά και τη μάθηση επιβιώνει μέσα στους αιώνες.
Ο Αδριανός χάρισε στην Αθήνα ένα δώρο που άντεξε στον χρόνο. Σας προσκαλώ να περιπλανηθείτε λίγο ακόμα, να αγγίξετε με τη φαντασία σας τις λείες επιφάνειες των κιόνων και να νιώσετε την ηρεμία που προσέφερε αυτό το πνευματικό καταφύγιο πριν από σχεδόν δύο χιλιάδες χρόνια.